کمال گرایی مفید است یا آسیب زننده؟

کمال گرایی نوعی اختلال روانشناسی است که افراد مبتلا به آن در همه چیز از خود انتظار بهترین نتیجه را دارند. آنها گمان می کنند کار هایی که انجام می دهند هیچوقت به اندازه کافی خوب نیست. افراد کمال گرا معمولا برای بی عیب و نقص بودن تلاش می کنند. این اختلال در بیشتر مواقع با تمرکز روی نقص های فردی، تلاش برای کنترل موقعیت ها، سخت کوشی و یا انتقاد از خود و دیگران همراه است.

برخی افراد به اشتباه گمان می کنند که کمال گرایی یک انگیزه دهنده و مشوق خوب است؛ در حالی که اینطور نیست. کمال گرایی می تواند کاری کند که شما در زندگی خود احساس خوشحالی نداشته باشید. این اختلال ممکن است موجب افسردگی، اضطراب، اختلالات غذا خوردن و خود آزاری شود. باید بدانید که کمال گرایی با مثبت گرایی متفاوت است. مثبت گرایی می تواند در افراد حس خوبی ایجاد کند؛ در حالی که کمال گرایی افراد را سرخورده می کند.

کمال گرایی

در نهایت، کمال گرایی موجب می شود تا فرد از تلاش کردن دست بکشد و تسلیم شود. این اختلال حتی در موارد خفیف نیز ممکن است در کیفیت زندگی شما اختلال ایجاد کند و بر روابط شخصی، تحصیلات و کار شما تاثیر بگذارد.

کمال گرایی می تواند افراد جوان را نیز به اندازه افراد بالغ تحت تاثیر قرار دهد. کودکان و افراد نوجوان مبتلا به این اختلال معمولا در دوران مدرسه بیش از حد فعال هستند و در زمینه های مختلف مانند ورزش، باشگاه، خدمات اجتماعی و مشاغل عملکرد موفقیت آمیزی دارند. این موضوع ممکن است منجر به وسواس موفقیت شود و در نهایت؛ در دستیابی به آن نیز اختلال ایجاد کند.

علائم اختلال کمال گرایی چیست؟

میل به بدست آوردن و موفق شدن طبیعی است. اما میل غیر منطقی به این که همواره بهترین باشید غیر طبیعی است. اگر شما کمالگرا هستید، احتمالا علائم زیر را تجربه می کنید:

تفکر یا همه چیز یا هیچ چیز: افراد کمال گرا، اهدف بزرگی را برای خود تایین می کنند. با این حال، بسیاری از افراد با رسیدن به دستاورد های بزرگ، حتی اگر هدف نهایی آنها نباشد راضی خواهند شد؛ مانند رسیدن به یک موقعیت شغلی خوب. اما افراد کمال گرا یا چیزی را نمی خواهند یا باید به کامل ترین چیزی که در ذهنشان پرورانده اند برسند.

بیش از اندازه منتقد بودن: افراد کمال گرا نسبت به خود و دیگران دیدگاه منتقدانه ای دارند. زمانی که یک شکست اتفاق می افتد، افراد کمالگرا بطور سخت گیرانه به دنبال نقد کردن خود و دیگران هستند.

متمرکز بودن صرفا روی نتیجه: بسیاری از افراد معمولی از پروسه تلاش کردن برای رسیدن به هدف و یادگیری لذت میبرند؛ اما افراد کمالگرا صرفا روی هدف و نتیجه نهایی تمرکز دارند. برای این افراد، فقط رسیدن به نتیجه و فرار از شکست های احتمالی است که مهم است؛ بنابراین نمی توانند از پروسه پیشرفت لذت ببرند.

علائم کمال گرایی

سایر علائم:

  • احساس اینکه در هر تلاشی شکست خواهید خورد
  • عقب انداختن مداوم کار ها؛ ممکن است در برابر شروع کار ها مقاومت کنید، زیرا می ترسید شکست بخورید و یا نتوانید آن را به خوبی به پایان برسانید
  • دشواری در استراحت کردن و به اشتراک گذاشتن فکر و احساسات خود
  • بیش از حد کنترل گر بودن در روابط شخصی و کاری
  • درگیر شدن بیش از حد با قوانین، چک لیست ها، کار یا از سویی دیگر، بی توجهی بیش از حد به آنها

چه چیزی باعث کمال گرایی می شود؟

علت کمال گرایی همیشه واضح نیست. این اختلال معمولا نوعی رفتار اکتسابی است. افرادی که با این اختلال درگیر هستند گمان می کنند که ارزش آنها صرفا به دستاورد های آنها یا کار هایی که برای سایر افراد انجام می دهند بستگی دارد.

محیط های تحصیلی می توانند در بروز کمال گرایی در افراد موثر باشند.

کمال گرایی

بیشتر بخوانید: اختلال خود شیفتگی چیست؟

کمال گرایی چگونه درمان می شود؟

افراد مبتلا به این اختلال به دلیل کمالگرا بودن، ممکن است تمایل داشته باشند تا مشکلات شخصی خود را پنهان کنند. این امر درمان کمال گرایی را دشوار می کند. کمک خواستن در مواقعی که به آن نیاز داریم امری ضروروی است. اگر کمالگرایی در توانایی شما در داشتن یک زندگی سالم و شاد اختلال ایجاد می کند، بهتر است با یک متخصص یا مشاور روان مشورت کنید. اگر گاهی به آسیب زدن به خود یا دیگران فکر می کنید، به دنبال درمان فوری و راهکار های پزشکی باشید.

درمان، به ویژه درمان شناختی-رفتاری، به شما کمک می کند تا راه های فکر کردن به اهداف و دستاورد های خود را یاد بگیرید. یک روان درمانگر ممکن است به رفع نیاز شما برای پذیرفته شدن کمک کند و یا واکنش های شما نسبت به بازخورد های منفی را کاهش دهد.

چگونه از کمال گرایی جلوگیری کنیم؟

روش های زیر ممکن است به کاهش کمال گرایی کمک کند:

  • برای خود اهداف منطقی و واقع بینانه تایین کنید
  • وظایف طاقت فرسا و بیش از حد توان خود را به چند بخش کوچک تقسیم کنید
  • در یک بازه زمانی، روی یک وظیفه تمرکز کنید
  • بدانید که همه افراد ممکن است اشتباه کنند
  • بدانید که بسیاری از اشتباهات فرصت یادگیری را برای شما به همراه خواهند داشت
  • با واقع بین بودن در مورد نتایج احتمالی، با ترس ها و شکست های خود مقابله کنید

بیشتر بخوانید: درمان اختلال دو قطبی

اگر احساس می کنید که کمالگرایی سلامت روان و آسایش شما را مختل می کند، با یک روان درمانگر مشورت کنید. مشاور ممکن است راه های درمانی مختلفی را برای بهبود این اختلال به شما پیشنهاد کند.

کلام آخر

کمال گرایی شرایطی است که فرد از تمام کار ها و فعالیت های خود بهترین انتظار را دارد. این افراد معمولا احساس خوشحالی و رضایت ندارند و این موضوع ممکن است زندگی و سلامت روان آنها را تحت تاثیر قرار دهد. برای درمان این اختلال، بهترین راهکار تمرکز بر توانایی های فرد وپروسه رسیدن به هدف و مشورت با یک روان درمانگر است.

منابع:

Perfectionism: Symptoms, Treatment, and Prevention (healthline.com)

Perfectionist Traits: 10 Signs of Perfectionism (verywellmind.com)

دکتر ناصر مهاجرانی

متخصص اعصاب و روان(روانپزشک)

روانكاو. رواندرمانگر
مشاور ازدواج. مشاور جنسي. مشاور خانواده
مشاور زناشويي. مشاور تحصيلي و كنكور
مشاوركودك
مشاوره در بحران بخصوص وجود أفكار خودكشي
انجام تمامي مشاوره هاي فوق به صورت تلفني و online


پاسخ

چهار × چهار =

Call Now Button