آسیب رساندن به خود (خودآزاری یا مازوخیسم)

آسیب رساندن به خود (خودآزاری یا مازوخیسم) به این صورت تعریف می‌شود که شخص از عمد به خود آسیب برساند. اغلب افرادی که به خود آسیب می‌رسانند این موضوع را به خانواده و یا دوستان خود نمی‌گویند و آسیب را در قسمت‌هایی از بدن وارد می‌نمایند که در معرض دید نباشد. اکثر این افراد اقدام به خودکشی نمی‌کنند اما در برخی موارد شدت آسیبی که به خود وارد می‌نمایند ممکن است به صورت تصادفی موجب خودکشی فرد شود. برخی از افراد ممکن است فقط یک بار به خود آسیب وارد نمایند اما در برخی دیگر این اتفاق به صورت مداوم و برای چندین سال ادامه دارد.

رفتارهایی که در حیطه‌ی خودآزاری تقسیم بندی می‌شوند عبارتند از:

• بریدن، سوزاندن و یا ضربه زدن به خود
• زیاد خوردن و یا کم خوردن
• قرار گرفتن در موقعیت‌های خطرناک
• سوء مصرف مواد مخدر و یا الکل
• مصرف داروهای تجویزی بیش از حد

علائم آسیب به خود

این علائم در هر فردی ممکن است متفاوت باشد اما برخی علائم مشترک وجود دارد که ممکن است نشان دهنده‌ آسیب به خود باشد، به عنوان مثال:

• پوشیدن لباس نامتناسب با وضعیت آب و هوا به عنوان مثال پوشیدن ژاکت پشمی در فصل تابستان
• خودداری از انجام فعالیت هایی که موجب دیده شدن بدن می‌شود مانند شنا کردن
• شستن لباس‌های خود به صورت جداگانه جهت پوشاندن لکه‌های خون
• عدم تمایل برای شرکت در فعالیت‌های خانه، درسه و یا محل کار
• داشتن زخم‌هایی روی بدن بدون اینکه توضیح قابل قبولی برای آن داشته باشند.
• پنهان کردن اشیائی که برای صدمه زدن به خود از آن استفاده می‌نمایند مانند تیغ، فندک و …

علائم روانی آسیب به خود

• اضطراب
• افسردگی

افراد در معرض خطر

برخی از افراد بیش از سایرین در معرض آسیب رساندن به خود می‌باشند. برخی از شرایطی که احتمال آسیب رساندن به خود را افزایش می‌دهد عبارتند از:

• افرادی که آزار جسمی و یا جنسی را تجربه کرده‌اند.
• افرادی که با یک بیمار روانی زندگی می‌کنند.
• افرادی که در سوگ یکی از عزیزان به سر می‌برند.
• افرادی که در معرض قلدری از جانب دیگران قرار دارند.
• مادرانی که سقط جنین را تجربه کرده‌اند.
• افرادی که دچار عصبانیت و یا غم شدید می‌باشند.

دلیل آسیب رساندن به خود

برخی از افرادی که تمایل به خودآزاری دارند در تلاش هستند تا به دیگران نشان دهند در حال مبارزه با یک مشکل هستند. برخی دیگر نیز جهت مقابله با احساسات خود و افکار ناراحت کننده به خود آسیب وارد می‌نمایند. سایر دلایل آسیب رساندن به خود عبارت است از:

• جهت رهایی از احساس گناه یا شرم
• احساس تنهایی و غم
• افرادی که دچار برخی بیماری‌های روانی مانند افسردگی، اختلال چند شخصیتی و یا بی‌اشتهایی و پرخوری عصبی هستند.

با این وجود احساس تسکین و التیامی که پس از خودآزاری ایجاد می‌شود کوتاه مدت بوده و فرد دوباره اقدام به انجام آن می‌نماید.

تشخیص افرادی که به خود آسیب وارد می‌نمایند

در اغلب موارد افرادی که به خود آسیب وارد می‌نمایند از مشکل خود اطلاع دارند و به روانشناس مراجعه می‌نمایند. در برخی از موارد نیز ممکن است اطرافیان متوجه این اختلال شده و جهت کمک فرد را به روانپزشک معرفی نمایند.

در بسیاری از موارد افرادی که به خود آسیب وارد می‌نمایند از اختلالات سلامت روان دیگری نیز برخوردار می‌باشند و در هنکام درمان سایر اختلالات، روانپزشک این مشکل را نیز شناسایی می‌نماید.

❌عوارض آسیب رساندن به خود❌

• افزایش خطر خودکشی
• زخم‌های طولانی مدت
• عفونت
• آسیب جدی به اندام‌ها
• احساس غم و ناامیدی فراوان در مواردی که آسیب رساندن به خود دیگر موجب التیام نمی‌شود.

درمان اختلال آسیب رسانی به خود

درمان‌هایی که جهت مداوای افرادی که به خود آسیب می‌رسانند وجود دارد عبارت است از:

• درمان شناختی رفتاری: روانپزشک به بیماران کمک می‌نماید تا علت و محرک اصلی خودآزاری خود را کشف نمایند. همچنین به بیمار کمک می‌شود تا جهت مقابله با افکار و یا احساسات دشوار راهکاری دیگری به جز آسیب رساندن به خود را در پیش بگیرند.
• دارودرمانی: برای بیمارانی که دچار بیماری‌های دیگری مانند افسردگی و اضطراب هستند روانپزشک داروهای لازم را تجویز می‌نماید.

در مواردی که شدت رفتارهای آسیب‌زا به حدی باشد که جان بیمار به خطر بیفتد لازم است بیمار به صورت اورژانسی در بیمارستان بستری شود.

کلیک کنید: بهترین روانپزشک در تهران

خوددرمانی

زمانی که می‌خواهید به خود آسیب بزنید می‌توانید با انجام برخی از رفتارها استرس و اضطراب خود را کاهش داده و از آسیب رساندن به خود جلوگیری نمائید. برخی از تکنیک‌هایی که می‌تواند موجب حواس پرتی و کاهش آسیب به خود شود:

• نگه داشتن یک تکه یخ در دست
• انداختن یک کش دور مچ دست خود و کشیدن آن در زمان‌هایی که تحت فشار هستید.
• کشیدن خطوط قرمز در بدن به جای بریدن
• ورزش جهت کاهش فشار و استرس‌های روزمره
• نوشتن، کشیدن و یا خط خطی کردن روی کاغذ با خودکار و یا مداد قرمز
• مدیتیشن و تمرین‌هایی جهت تمدد اعصاب مانند تکنیک‌های تنفس عمیق و حضور در زمان حال
• تمرکز بر روی اشیاء ساده‌ی اطراف جهت حواس پرتی از موضوع آسیب رساندن به خود
• صحبت کردن با افرادی که به آنها اعتماد دارید