انواع اختلالات خواب، علل و درمان های آن
اختلالات خواب یکی دیگر از اختلالاتی می باشد که بسیاری از افراد در هنگام خواب با مشکلاتی مانند کم خوابی، عدم استراحت کافی و خوب نخوابیدن مواجه هستند. این اختلالات منجر به مشکلاتی در عملکرد زندگی روزانهی افراد میشود و اثرات نامطلوبی بر کار، روابط اجتماعی و زندگی خانوادگی افراد میگذارد. مشکلات خواب میتواند به دلیل بیماریهای مزمن و یا شرایطی مانند آپنه خواب باشد اما در برخی موارد این اختلالات به دلیل مشکلات ناشی از برخی بیماریهای روانی مانند افسردگی و یا شروع اختلال دو قطبی میباشد. در ادامه به بررسی برخی اختلالات خواب که با مشکلات روحی و روانی در ارتباط هستند میپردازیم.
یکی از مهم ترین اختلالات خواب که افراد با آن مواجه میشوند بیخوابی میباشد. عدم خواب کافی جهت کسب انرژی مورد نیاز برای عملکرد مناسب در طی روز تحت عنوان بیخوابی تعریف میشود. بیخوابی شیوع بسیاری دارد به طوریکه از هر 3 فرد بزرگسال 1 نفر حداقل 1 شب در طی 1 هفته دچار بیخوابی میشود. بیخوابی ممکن است به صورتهای مختلفی آشکار شود، این موارد شامل:
- مشکل در آغاز خواب
- مشکل در خواب منظم (بیدار شدن مکرر)
- بیدار شدن در صبح خیلی زود
بیخوابی به ندرت به دلیل یک اختلال پزشکی و یا روانی منفرد ممکن است منجر به اختلال در خواب شود، دراغلب موارد بیخوابی به دلیل عارضهای از یک بیماری دیگر ظهور مینماید و باید علت اصلی توسط پزشک و روانپزشک مورد بررسی قرار بگیرد.
در برخی موارد بیخوابی میتواند به دلیل شیوهی زندگی و یا برنامهی کاری فرد باشد.
Contents
اختلالات خواب کوتاه مدت
گاهی اوقات دلیل اختلال کوتاه مدت در خواب میتواند به علت موارد سادهای باشد که در ادامه به برخی از آنها اشاره مینمائيم:
- استرس ناشی از مشکلات روزمره: در این موارد پس از برطرف شدن علت اولیه استرس در اغلب موارد فرد میتواند به روال عادی خواب بازگردد.
- مسافرت و تغییر در شرایط عمومی قبل از خواب
- برخی بیماریها یا انواع جراحیها
اختلالات کوتاه مدت و موقتی در خواب را میتوان با انجام برخی برنامههای ساده تا حدودی برطرف نمود، برخی از فعالیتهای مفید در برطرف کردن اختلالت کوتاه مدت خواب عبارتند از:
- مداخلات سادهی بهداشتی مانند حمام پیش از خواب
- ورزش کردن
- ایجاد محیط ساکت و راحت جهت خواب
اختلالات خواب طولانی مدت
در صورتی که بیخوابیهای شبانه بیش از 3 هفته طول بکشد، پس از رد دلایل پزشکی و جسمانی بیمار باید به یک متخصص مغز و اعصاب و روانپزشک ارجاع داده شود. بنا بر تحقیقات انجام شده بیش از 50 درصد موارد بیخوابی به دلیل افسردگی، اضطراب و استرس میباشد.
سایر دلایلی که منجر به اختلالات خواب میشود عبارتند از:
- اختلال وسواس فکری موجب خواب سبک میشود.
- اختلال دو قطبی، منجر به بیخوابی و یا کاهش شدید در ساعات خواب میشود.
- حملات پانیک میتواند باعث بیدار شدنهای مکرر در طی خواب شب شود.
- خواب ضعیف به دلیل کابوسهای شبانه ممکن است پس از اختلال استرس پس از سانحه ایجاد شود.
- اختلال در مصرف مواد مخدر موجب بیخوابیهای شبانه میشود.
- سوء مصرف مشروبات الکلی: با اینکه مصرف الکل در مقادیر محدود آرام بخش میباشد اما سوء مصرف الکل و مسمومیت با الکل میتواند موجب بیدار شدنهای پیاپی در خواب و مختل شدن الگوی خواب شبانه شود.
- مصرف داروهای روان گردان مانند ال اس دی و اکستازی نیز یکی از دلایل وقفه و اختلال در خواب میباشد.
- مصرف برخی داروهای آرام بخش میتواند خواب شبانه را مختل نماید، افرادی که بدون تجویز پزشک اقدام به مصرف این داروها مینمایند با زیاد مصرف کردن و یا قطع ناگهانی مصرف این داروها دچار مشکلات جدی در خواب شبانه میشوند.
علائم بیخوابی که به دلیل افسردگی ایجاد میشود:
- بیدار شدن زودهنگام در صبح
- انرژي کم در طی روز
- عدم تمرکز
- غم و اندوه
- تغییر در اشتها
- تغییر در وزن
نکتهای که باید به آن توجه داشته باشید این است که کاهش ناگهانی در خواب یا عدم خواب شبانه که با افزایش انرژی همراه است میتواند نشانهای از فاز شیدایی در اختلال دو قطبی باشد.
درمان اختلالات خواب
در مرحلهی اول میتوان با برخی روشهای خود درمانی اختلالات خواب را بهبود بخشید، برخی از این اقدامات عبارتند از:
- ایجاد یک روتین خواب با رفتن به رختخواب و بیدار شدن در ساعتهای مشخص
- داشتن برنامههای منظم پیش از خواب مانند کتاب خواندن و یا گوش دادن به موسیقی آرام بخش
- اجتناب از انجام فعالیتهای تحریک کننده پیش از خواب مانند ورزش کردن و یا نوشیدن قهوه
- ایجاد محیط خواب راحت و ساکت
- به کار گیری تکنیکهای آرام بخش مانند تنفس عمیق، آرام سازی تدریجی عضلانی، تمرکز حواس جهت آگاهی ذهن و خارج ساختن افکار منفی و ناراحت کننده از ذهن
- استفاده از دمنوشهای گیاهی آرام بخش و خواب آور پیش از خواب
در صورتی که موارد ذکر شده نتوانند اختلالات خواب شما را بهبود ببخشد باید به یک روانپزشک مراجعه نمائید. در اکثر موارد روانپزشک برای شما داروهایی تجویز خواهد کرد که روند خواب شما را بهبود میبخشد. مصرف داروهای خواب آور باید همراه با درمان بیماری اصلی که منجر به بروز بیخوابی شده است انجام شود.
در مصرف داروها به این نکات توجه نمائید:
- مصرف طولانی مدت داروها به هیچ وجه توصیه نمیشود.
- از مصرف بیش از حد و یا کاهش دوز مصرفی بدون نظر پزشک خودداری نمائيد.
- از قطع مصرف یکبارهی داروها جدا پرهیز نمائید.
به طور کلی هرگونه مصرف داروهای خواب آور و آرام بخش بدون تجویز پزشک ممنوع میباشد، تغییر دوز مصرفی و یا قطع مصرف باید با نظر پزشک و به صورت تدریجی انجام شود.
نتیجه گیری:
اختلالات خواب یکی از اختلالاتی می باشد که با رعایت نکاتی می توانید آن ر درمان کنید و به یک خواب منظم دسترسی پیدا کنید. همچنین توجه داشته باشید با مراجعه به متخصص اعصاب و روان می توانید از بهترین مشاوره ها و پیشنهادات بهره مند شوید و در صورت عدم درمان با داروهای تجویز می توانید به کمک متخصص منتخب این اختلال را درمان کنید. در نهایت با رعایت برنامه منظم در زندگی روزمره می توانید به بهترین نحو درمان شروع کنید و در نهایت اختلال به وجود آمده را برطرف کنید.
