افسردگی بعد از زایمان

آیا بعد از باردار شدن حالات روحی تان تغییر کرده است؟ آیا بعد از زایمان تغییری در حالات روانی خود مشاهده می کنید؟ تجربه بارداری و زایمان برای بسیاری از زنان همراه با غمگینی، ترس، اضطراب و عدم توانایی در تصمیم گیری می باشد و به این ترتیب امکان دارد افسردگی بعد از زایمان پیش آید. بسیاری از زنان انرژی لازم برای مراقبت از خود و نوزادشان ندارند. حتی برخی از مادران به فکر آسیب رسانیدن به خود و فرزندشان می افتند.

هیچ دلیل واحدی برای افسردگی پس از زایمان وجود ندارد، اما مسائل فیزیکی و عاطفی در بروز این بیماری نقش داشته باشند.

تغییرات فیزیکی: پس از زایمان، کاهش شدید هورمون ها (استروژن و پروژسترون) در بدن شما ممکن است به افسردگی پس از زایمان کمک کند. سایر هورمون‌های تولید شده توسط غده تیروئید شما به شدت کاهش یابد و باعث ایجاد احساس خستگی، تنبلی و افسردگی شود.

مسائل عاطفی: وقتی کم خواب هستید و خسته هستید، در رسیدگی به مشکلات جزئی هم دچار مشکل شوید. در مورد توانایی خود در مراقبت از نوزاد مضطرب باشید. احساس جذابیت کمتری داشته باشید، با احساس هویت خود مبارزه کنید و یا احساس کنید که کنترل زندگی خود را از دست داده اید. هر یک از این مسائل می تواند به افسردگی پس از زایمان کمک کند.

دلایل زیادی برای افسردگی بعد از زایمان وجود دارد. یک زن باردار دچار تغییرات شدید هورمونی در طول بارداری و بعد از بارداری می شود. مقادیر هورمون های استروژن و پروژسترون در بدن وی بسیار بالا می رود ولی 24 ساعت بعد از زایمان، سطح هورمون ها به شدت کاهش می یابند و به مقدار قبل از بارداری می رسد. این تغییر ناگهانی هورمون ها می تواند منجر به افسردگی شود.
در برخی زنان افسردگی بعد از زایمان به دلیل کاهش هورمون تیروئید رخ می دهد. این هورمون برای تنظیم انرژی بدن لازم می باشد. سطح هورمون تیروئید پایین سبب افسردگی، اختلالات خلقی، مشکلاتی در خواب، تمرکز و افزایش وزن می شود.

برخی زنان بیشتر در معرض افسردگی بعد از زایمان می باشند:

– سابقه افسردگی یا دیگر بیماری های روانی بیشترین عامل زمینه ای برای این بیماری است.
– سابقه بیماری روانی یا افسردگی در سایر افراد خانواده
– کمبود حمایت از خانواده و دوستان
– اضطراب و دیگر احساسات منفی درباره بارداری
– مشکلاتی در بارداری های پیشین
– مشکلات مالی و ازدواج
– وقایع استرس زا در زندگی
– بارداری در سن پایین
– مصرف مواد مخدر
– زنانی که در بارداری به افسردگی مبتلا هستند بعد از زایمان به احتمال بیشتری به افسردگی مبتلا می شوند.

افسردگی بعد از زایمان چیست؟ علائم افسردگی بعد از زایمان در مقایسه با غم بعد از زایمان شدیدتر می باشد و به مدت طولانی تری خود را نشان می دهد و شروع آن می تواند از بعد از زایمان تا یک سال بعد از زایمان باشد. در صورتی که زن باردار بعد از زایمان احساس افسردگی و ناراحتی کند و دائما در حال گریه کردن باشد و اضطراب و ناامیدی زیادی داشته باشد، نباید در سکوت رنج ببرد. باید برای مشکلی که دارد وقت بگذارد و صحبت کند و در صورت نیاز به روانپزشک مراجعه کند.

علائم افسردگی بعد از زایمان می تواند خفیف تا شدید باشد. از جمله علائم آن می توان به موارد زیر اشاره کرد:

– بی خوابی یا خوابیدن بیش از حد
– سختی در تمرکز و به یادآوردن
– سختی در تصمیم گیری
– از دست دادن علاقه به انجام بسیاری از کارها مانند لباس پوشیدن، حمام رفتن و …
– عدم توانایی در انجام کارهای روزمره
– عدم توجه کافی به نوزاد یا توجه بیش از حد به نوزاد
– از دست دادن علاقه به کارهایی که در گذشته به انجام آنها علاقه مند بوده مانند رابطه جنسی و …

اگر بعد از تولد نوزادتان احساس افسردگی می کنید، ممکن است از بیان آن بی میل یا خجالت زده باشید. اما اگر علائمی از افسردگی پس از زایمان را تجربه کردید به پزشک مراجعه کنید. اگر پس از مدتی علائم زیر را تجربه کردید، بلافاصله به پزشک مراجعه کنید:

• مراقبت از کودکتان را برایتان سخت شود.
• در انجام کارهای روزمره دچار مشکل شودید.
• افکار آسیب رساندن به خود یا کودکتان را در نظر بگیرید.

افسردگی بعد از زایمان با دارودرمانی شامل داروهای ضد افسردگی و روان‌درمانی درمان می شود. در اغلب مواقع ترکیبی از این دو روش درمانی صورت می گیرد. داروهای ضد افسردگی بر شیر مادر تاثیر می‌گذارند بنابراین برای مصرف این داروها لازم است با پزشک مشورت شود. اگر علائم افسردگی پس از زایمان را دارید، باید در اسرع وقت با یک متخصص خوب مشورت کنید تا درمان را شروع کنید.

به طور معمول، پزشک ترکیبی از دارو و مشاوره درمانی را برای درمان شما در نظر می گیرد. اگر علائم افسردگی پس از زایمان را دارید، باید در اسرع وقت با یک متخصص مراقبت های بهداشتی تماس بگیرید تا درمان را شروع کنید. درمان افسردگی پس از زایمان، شامل داروهای منبع معتبر، اشکال خاصی از درمان و گروه های حمایتی باشد. به طور معمول، ترکیبی از دارو و درمان موثرترین درمان منبع مورد اعتماد است.

داروهای افسردگی پس از زایمان

رایج ترین نوع داروی مورد اعتماد برای درمان افسردگی پس از زایمان، داروهای ضد افسردگی هستند. این داروها می‌توانند به تسکین بسیاری از علائم افسردگی کمک کنند.

افسردگی بعد از زایمان یک بیماری جدی و ناتوان کننده است و شما نباید بدون مشورت با متخصص برای درمان آن اقدام کنید. اما تمرین‌های خانگی مانند داشتن یک رژیم غذایی سالم، ورزش منظم، تمرین مدیتیشن یا یوگا و گذراندن وقت در طبیعت، به شما کمک می‌کند احساس بهتری داشته باشید، به‌ ویژه زمانی که در کنار درمان‌های سنتی مانند دارو و درمان استفاده می‌شود.

داشتن سبک زندگی سالم

افسردگی بعد از زایمان، احساس خستگی و انزوا کند، بنابراین مهم است که برای خود وقت بگذارید و با خانواده و دوستان تماس بگیرید و در صورت نیاز از کمک بخواهید. پیوستن به گروه های پشتیبانی کمک کننده باشد.

هر مادری می تواند افسردگی بعد از زایمان را تجربه کند و بعد از تولد هر کودکی، نه فقط اولین فرزند، دچار این اختلال شود. مهم ترین عواملی که خطر ابتلا افسردگی بعد از زایمان را افزایش می دهد شامل موارد زیر می شود:

• شما سابقه افسردگی، چه در دوران بارداری و چه در زمان های دیگر دارید.
• داشتن اختلال دوقطبی
• فامیل درجه یک شما قبلا مبتلا به بیماری افسردگی و یا اختلالات خلقی دیگر شده اند.
• در طول سال گذشته رویدادهای استرس زا مثل عوارض بارداری، بیماری یا از دست دادن شغل را تجربه کرده اید.
• شما دوقلو، سه قلو یا چند قلو دارید.
• در شیردهی مشکل دارید.
• شما در روابط خود با همسر یا افراد مهم خود مشکل دارید.
• مشکلات مالی دارید.
• بارداری برنامه ریزی نشده یا ناخواسته داشته اید.

نقش حمایت خانواده در کاهش افسردگی بعد از زایمان

افسردگی بعد از زایمان تجربه‌ای دشوار و گاه نگران‌ کننده برای بسیاری از مادران است. اما یکی از عوامل کلیدی در کاهش شدت این اختلال و تسریع روند بهبودی، حمایت خانواده، به‌ ویژه همسر و اطرافیان نزدیک، است. مادر بعد از زایمان با تغییرات شدید هورمونی، کم‌ خوابی، مسئولیت‌های جدید و نگرانی‌های مرتبط با نگهداری نوزاد مواجه می‌شود. در چنین شرایطی، داشتن یک شبکه حمایتی قوی مثل یک تکیه‌ گاه عاطفی عمل کند.

نقش همسر در این دوران بسیار پررنگ است. گوش دادن بدون قضاوت، همراهی در نگهداری نوزاد، ایجاد فضایی آرام در خانه و ابراز محبت، همگی احساس امنیت روانی را در مادر تقویت کرده و حس تنهایی را کاهش دهند. والدین و سایر اعضای خانواده با کمک‌های ساده مثل آماده کردن غذا، مراقبت از کودک در زمان استراحت مادر یا حتی گفت‌ و گوی صمیمی و دلگرم‌ کننده، تاثیر مثبتی بر حال روحی او داشته باشند.

نکته مهم این است که اعضای خانواده باید علائم افسردگی بعد از زایمان را بشناسند و به جای سرزنش یا بی‌توجهی، با همدلی و درک، مسیر درمان و بهبودی مادر را هموارتر کنند. گاهی همین حمایت‌های ساده و صمیمانه، از تبدیل یک ناراحتی موقت به یک اختلال مزمن جلوگیری می‌کند.

درمان‌های غیردارویی افسردگی بعد از زایمان

درمان‌های غیردارویی اهمیت بسیار مهم و مکملی در روند بهبود دارند. این روش‌ها شامل مشاوره روان‌شناسی، روان‌ درمانی شناختی و رفتاری، گروه‌های حمایتی مادران، ورزش منظم، تکنیک‌های آرام‌ سازی و مدیتیشن، و اصلاح سبک زندگی می‌شود. بسیاری از مادران با دریافت حمایت عاطفی، آموزش مهارت‌های مقابله با استرس و ایجاد تعادل در زندگی روزمره، توانسته‌اند بهبود زیادی در وضعیت روحی خود مشاهده کنند.

نقش مشاوره روان‌شناسی در مدیریت افسردگی بعد از زایمان

افسردگی بعد از زایمان یکی از مشکلات رایج و مهم در بین مادران تازه‌ وارد است که تاثیرات قابل زیادی بر سلامت روان و کیفیت زندگی آن‌ها داشته باشد. یکی از موثرترین روش‌ها برای مدیریت و درمان این اختلال، مراجعه به مشاوره روان‌شناسی است. مشاوره روان‌شناسی با ارائه فضایی امن و بدون قضاوت، به مادران کمک می‌کند تا احساسات و نگرانی‌های خود را بیان کنند و راهکارهای مقابله‌ای مناسبی بیاموزند.

در جلسات مشاوره، روان‌شناس با استفاده از تکنیک‌های مختلف مانند درمان شناختی-رفتاری، درمان حمایتی و روان‌درمانی میان‌فردی، به مادر کمک می‌کند تا الگوهای فکری منفی را شناسایی و تغییر دهد و مهارت‌های مقابله با استرس، اضطراب و افسردگی را توسعه دهد. همچنین مشاوره به مادران آموزش می‌دهد چگونه با تغییرات ناشی از تولد نوزاد کنار بیایند و روابط خانوادگی و اجتماعی خود را بهبود بخشند.

از طرفی، مشاوره روان‌شناسی نقش پیشگیرانه نیز داشته باشد، به طوری که با حمایت و آموزش‌های لازم پیش از زایمان، احتمال بروز افسردگی بعد از زایمان کاهش می‌یابد. اهمیت این موضوع زمانی بیشتر می‌شود که بدانیم افسردگی درمان‌ نشده به مشکلات جدی‌تری مثل اختلال در رابطه مادر و کودک، کاهش کیفیت شیردهی و حتی آسیب‌های روانی بلند مدت منجر شود.

در نتیجه، بهره‌مندی از خدمات مشاوره روان‌شناسی نه تنها به درمان افسردگی بعد از زایمان کمک می‌کند بلکه زمینه‌ ساز بهبود کلی سلامت روان مادر و خانواده می‌گردد.

مدت زمان بهبودی افسردگی بعد از زایمان چقدر است؟

مدت زمان بهبودی افسردگی بعد از زایمان از فردی به فرد دیگر متفاوت باشد و به عوامل متعددی بستگی دارد. برخی مادران علائم افسردگی را طی چند هفته بعد از شروع درمان تجربه کنند که کاهش می‌یابد، در حالی که برخی دیگر نیاز به دوره‌های طولانی‌تر درمان و حمایت داشته باشند.

در موارد خفیف‌تر، که علائم ظرف چند روز تا دو هفته خود به‌ خود برطرف می‌شود. اما افسردگی بعد از زایمان، که نوع شدیدتری است، هفته‌ها یا حتی ماه‌ها ادامه داشته باشد و نیازمند مداخلات پزشکی و روان‌شناختی باشد.

عوامل م ثر بر مدت زمان بهبودی شامل شدت اولیه افسردگی، نوع درمان انتخاب شده، حمایت اجتماعی و خانوادگی، و وضعیت کلی سلامت جسمی و روانی مادر می‌باشد. همچنین، پیگیری منظم با پزشک و رعایت دستورات درمانی به تسریع روند بهبودی کمک می‌کند.

در نهایت، مهم است که مادران و خانواده‌ها بدانند که بهبودی از افسردگی پس از زایمان فرآیندی تدریجی است و نیاز به صبر، حمایت و همراهی دارد. در صورت عدم بهبود یا بدتر شدن علائم، مراجعه فوری به متخصص سلامت روان ضروری است.

راه‌های پیشگیری از افسردگی بعد از زایمان

راه‌های پیشگیری از افسردگی بعد از زایمان شامل مجموعه‌ای از اقدامات ساده اما موثر است که به حفظ سلامت روان مادر کمک می‌کند. نخستین قدم، آمادگی روانی قبل از زایمان است. آگاهی از تغییرات فیزیکی و احساسی که بعد از تولد نوزاد رخ می‌دهد، به مادر کمک می‌کند تا با ذهنی آرام‌تر وارد این مرحله شود. داشتن حمایت عاطفی از سوی همسر، خانواده و دوستان اهمیت کلیدی دارد. شنیده شدن، درک شدن و کمک گرفتن در امور روزمره، از حس تنهایی و فشار روحی می‌کاهد.

توجه به سلامت جسمانی، نباید نادیده گرفته شود. تغذیه مناسب، خواب کافی و حتی انجام ورزش‌های سبک مثل پیاده‌ روی، در تقویت روحیه و کاهش استرس بسیار موثر هستند. مادران همچنین با شرکت در جلسات مشاوره قبل از زایمان یا کلاس‌های آمادگی برای مادر شدن، مهارت‌های مقابله با اضطراب و نگرانی را می‌اموزند. برقراری ارتباط با سایر مادران، پیوستن به گروه‌های حمایتی، یا حتی گفت‌وگوی ساده با دوستان صمیمی نیز می‌تواند نقش آرام‌ بخش و امید بخشی دارند.

در نهایت، بسیار مهم است که مادر به احساسات خود توجه کند و اگر نشانه‌هایی از افسردگی یا اضطراب را در خود مشاهده کرد، از کمک گرفتن نترسد. مراجعه به روان‌شناس یا مشاور در مراحل اولیه، از پیشرفت افسردگی جلوگیری می‌کند و مسیر بهبودی را هموارتر ‌‌می‌سازد.

سخن آخر

افسردگی بعد از زایمان یک اختلال شایع اما قابل درمان است که بر کیفیت زندگی مادر و ارتباط او با نوزاد تاثیر می‌گذارد. آگاهی، پذیرش شرایط و دریافت کمک حرفه‌ای از روانشناس یا روان‌پزشک، گام‌هایی مهم در مسیر بهبود هستند. حمایت خانواده و اطرافیان نیز نقش اساسی در بازگشت مادر به تعادل روانی دارد.

منبع : https://www.healthychildren.org/English/ages-stages/prenatal/delivery-beyond/Pages/Understanding-Motherhood-and-Mood-Baby-Blues-and-Beyond.aspx