روانکاوی چیست؟ | نحوه درمان آن

روانکاوی یکی از عمیق‌ترین روش‌های درمان روان است. این رویکرد، ریشه بسیاری از مشکلات روانی را در تجربه‌های گذشته و تعارض‌های حل‌ نشده دوران کودکی جست‌وجو می‌کند. در روانکاوی، هر کلمه، هر سکوت و حتی هر رویا معنا دارد. چرا که هدف نهایی، شناخت واقعی خود، درک ریشه رفتارها و یافتن راهی برای آرامش درونی است. اگر به دنبال کشف لایه‌های پنهان ذهن و درمانی ماندگار هستید، روانکاوی همان راهی‌ست که باید آغاز کنید.

روانکاوی

اکثر مردم و تنها اسم روانکاوی را شنیده اند بدون آنکه تصوری از آن داشته باشند. دراین مقاله قصد داریم تا به توضیح این نوع درمان و نحوه کار دوره های روانکاوی بپردازیم. روانکاوی نام شیوه درمانی در زمینه عملکرد ذهن، اختلال‌های روحی و روانی است. تمرکز این شیوه درمانی بر ناخودآگاه ذهن بوده و درواقع بر این فرض استوار است که بیشتر فعالیت‌های ذهنی انسان در ناخودآگاه رخ می‌دهد. طبق نظر اکثر متخصصان این زمینه، ناخودآگاه بخشی از روان بوده که از دسترس آگاهی و کنترل فرد خارج شده‌ و آن کنترل رفتار فرد را دارا می باشد.

تاریخچه این شیوه درمان برمی‌گردد به نظریه کار زیگموند فروید در قرن 19. فروید که به عنوان یک روانکاو حرفه ای شناخته می‌شود کار خود را در قرن 19با همکاری مارتین شارکو که از هیپنوتیزم برای بررسی ناخودآگاه افراد استفاده می‌کرد شروع کرد.  تلاش های فروید منجر به توسعه و فراگیر شدن یکی از روش های درمانی حوزه روان یعنی روانکاوی شد. درروان‌ کاوی مربوط به این دوره که روانکاوی دوره کلاسیک است، علت اصلی رفتارهای نابهنجار و اختلالات رفتاری تعارض‌های ناخودآگاه میان بخش‌های مختلف می‌باشد.

جهت مشاوره بیشتر با شماره زیر تماس حاصل فرمایید.

درمان با استفاده ار روانکاوی

روانکاوی یک مشارکت صمیمی بین بیمار و روانکاو بوده که در طول آن علل به وجود آورنده مشکلات نه تنها با یادآوری آن ها و ذهنی بلکه به صورت دوباره تجربه کردن مشکل بررسی می‌شود. این روش درمانی رابطه بین جسم و روان را ارزیابی کرده و با این بررسی ها باعث می‌شود تا روانکاو بیشتر نقش احساسات در سلامتی بیمار را درک کند. این عقیده وجود دارد که  دانش روانکاوی به زیرساخت های روش های درمانی دیگر این حوزه مانند روانپزشکی عمومی و کودکان، مشاوره جنسی و موارد دیگر کمک فراوانی خواهد کرد.

تعدا جلساتی که بیمار باید به روانکاو مراجعه کند و دوره درمانی را انجام دهد، توسط روانکاو یا روانپزشک خوب مشخص می‌شود. در جلسه روانکاوی بیمار روی تخت روانکاوی که تختی راحت می‌باشد دراز ‌کشیده و به صبحت های روانکاو گوش می‌دهد. درواقع درمانگر سعی می‌کند تا به وجود آوردن شرایطی و اعتماد سازی، بیمار افکارش را با او درمیان بگذارد. معمولا از بیمار خواسته می‌شود که هر آنچه به ذهنش می‌رسد را در میان گذاشته و دستورهای روانکاو به طور صحیحی انجام دهد. رویکرد درمانی این تکنیک، از مصاحبه‌های بالینی کسب شده و ادامه روند درمانی بر اساس همین اطلاعات به دست آمده انجام می‌گیرد.

اگر این احساس در شما وجود دارد که دوره های درمانی روانکاوی به شما برای حل مشکلتان کمک می‌کند، شما می توانید از یک متخصص این حوزه مشورت گرفته و درصورت توصیه او دوره درمانی روانکاوی را در پیش بگیرید.

درباره درمان با روش روانکاوی آرلو بیشتر بخوانید.

روانکاوی psychoanalysis

یکی از روشهای درمان غیر دارویی در روانپزشکی، روانکاوی است که بنیان‌گذار آن زیگموند فروید پزشک و روانکاو برجسته اتریشی است. فروید در اواخر قرن نوزدهم میلادی در پژوهش های خود روی یک سری از بیماران نوروتیک متوجه شد بعضی از رفتارها, هیجانات, احساسات, افکار و نگرش های این بیماران ریشه در اعماق ناپیدای ذهن آنها دارد و فروید این قسمت از ذهن را ناخودآگاه نامید.

محتویات ناخودآگاه مربوط به سالها قبل و اغلب دوران کودکی است که به دلیل ماهیت نامقبول، غیر اخلاقی و غیر منطقی آنها در سیاه چال در بسته ی ذهن زندانی شده اند و وقت و بی وقت شیطنت کرده و قصد آگاه کردن سایر اجزای ذهن را دارند. این محتویات ناخودآگاه در طول زمان و هر بار با لباسی مبدل خودنمایی می‌کنند و باعث ایجاد انواع مختلفی از علائم و بیماری ها مثل بیماری هایی مثل افسردگی، بیماری های اضطرابی، فوبیا ، پانیک، وسواس های فکری و عملی می‌شوند.

فروید ابتدا با هیپنوتیزم سعی در آگاهی از محتویات ناخودآگاه بیماران داشت ولی بعدها متوجه شد روانکاوی روش مناسب تری برای این کار است زیرا بیمار از حالت منفعل در هیپنوتیزم به فردی فعال در جهت درمان خودش تبدیل می‌شد و ذره ذره و پله پله از راهروهای تاریک و پیچ در پیچ ذهن، جلو می‌رفت و نهایتا قفل آن سیاه چال را می‌شکست و با محتویات ناخودآگاه مواجه می‌شد.

در این روش درمانی تداعی آزاد اندیشه ها، به شکلی که فرد ذهن خود را رها کرده و اجازه می‌دهد افکار به هر جایی که بخواهند سیر کنند یکی از اجزای مهم درمان محسوب می‌شود. یکی از علت های طولانی شدن این روش درمانی مقاومت است. بیمار برای رسیدن به حقیقت تلخ افکار و غرایز ممنوعه خود مقاومت می‌کند. انتقال یا transference احساسهایی است که بیمار به روانکاو خود پیدا می‌کند و این همان احساس‌هایی است که در سالهای گذشته به پدر یا مادر و یا سایر افراد با اهمیت دوران کودکی داشته است.

تفسیر در روانکاوی صرفا تفسیری است از آنچه که بیمار اظهار داشته, برای مثال اگر بیمار با عصبانیت و خشم از مادرش صحبت می‌کند، تفسیرش آن است که علائم فعلی بیماری نشانی از احساس‌های سرکوب‌ شده شخص نسبت به مادرش می‌باشد. فروید رویا دیدن در خواب را شاهراهی می‌دانست که به ناخودآگاه ختم می‌شود بنابراین تحلیل رویا در روانکاوی بسیار اهمیت دارد.

مراحل جلسات روانکاوی

مراحل جلسات روانکاوی، فرایندی ساختارمند و عمیق است که به‌ منظور کاوش در ضمیر ناخودآگاه و ریشه‌یابی مشکلات روانی و هیجانی فرد انجام می‌شود. این جلساتT به‌ صورت بلند مدت، منظم و با حضور هفتگی برگزار می‌شود و به مرور زمان به فرد کمک می‌کند که احساسات، افکار، خاطرات و تعارضات درونی خود را شناسایی و پردازش کند. در ادامه به مراحل اصلی جلسات روانکاوی اشاره می‌شود:

آشنایی و ارزیابی اولیه

در این مرحله، روانکاو با بیمار گفت‌ و گویی آزاد انجام می‌دهد تا تاریخچه روانی، عاطفی و خانوادگی فرد را بررسی می‌کند. هدف این مرحله، شناخت کلی از شخصیت، مشکلات اصلی و الگوهای فکری و رفتاری فرد است. 

ایجاد رابطه درمانی 

ایجاد یک رابطه ایمن، صمیمی و اعتماد محور بین مراجع و روانکاو، بخش مهم موفقیت در روانکاوی است. در این مرحله، بیمار احساس امنیت کافی پیدا می‌کند تا بتواند بدون سانسور درباره افکار، رویاها، خیال‌ پردازی‌ها و حتی خاطرات دردناک صحبت کند.

تداعی آزاد 

مراجع تشویق می‌شود که هر آنچه به ذهنش می‌رسد را بدون فیلتر بیان می‌کند. این تداعی‌های آزاد سرنخ‌هایی از ناخودآگاه فرد را در اختیار روانکاو قرار می‌دهد و به کشف الگوهای پنهان رفتاری و هیجانی کمک می‌کند. در این مسیر، روانکاو با دقت به کلمات، سکوت‌ها، تکرارها و مکث‌ها توجه می‌کند.

تحلیل مقاومت‌ها و دفاع‌ها

در طول درمان، بیمار به‌ طور ناخودآگاه از باز کردن برخی مسائل اجتناب می‌کند. همچنین، مکانیسم‌های دفاعی مثل انکار، فرافکنی یا سرکوب ممکن است ظاهر شوند. روانکاو این مقاومت‌ها را شناسایی و تحلیل می‌کند تا مراجع بتواند ریشه آن‌ها را درک کرده و از آن‌ها عبور کند.

تحلیل انتقال 

یکی از مهم‌ترین مفاهیم در روانکاوی، پدیده انتقال است. بیمار احساساتی که در گذشته نسبت به دیگران مثل والدین داشته، ناخودآگاه به روانکاو منتقل می‌کند. تحلیل این انتقال‌ها، به درک عمیق‌تری از روابط گذشته و مشکلات کنونی فرد کمک می‌کند.

تفسیر و درک ناخودآگاه

روانکاو بر اساس صحبت‌های بیمار، تداعی‌ها، رویاها و انتقال‌ها، برداشت‌هایی از محتوای ناخودآگاه ارائه می‌دهد. این تفسیرها به بیمار کمک می‌کند تا از ریشه مشکلات روانی‌اش آگاه شود و الگوهای ناسالم رفتاری را تغییر دهد.

مدت زمان درمان در روانکاوی

مدت زمان درمان در روانکاوی، طولانی‌ مدت است و بسته به نوع مشکل روانی، شدت علائم، شخصیت مراجع و اهداف درمانی می‌تواند از چند ماه تا چند سال ادامه یابد. برخلاف برخی روش‌های کوتاه‌ مدت روان‌درمانی، روانکاوی به دنبال رسیدن به تغییرات عمیق و پایدار در ساختار روانی فرد است، به همین دلیل جلسات آن، چند بار در هفته و به‌ صورت منظم برگزار می‌شوند. 

در مواردی که فرد دچار تعارضات ناخودآگاه ریشه‌دار یا مشکلات شخصیتی پیچیده باشد، مدت درمان، چندین سال طول می‌کشد. با این حال، برخی درمان‌جویان بعد از مدتی درمان کوتاه‌ مدت مبتنی بر روانکاوی را انتخاب می‌کنند که تمرکز محدودتر و هدف‌مندتری دارد.

تاثیر روانکاوی در درمان اختلالات روانی مزمن

روانکاوی، اهمیت موثری در درمان اختلالات روانی مزمن دارد، به‌ ویژه زمانی که ریشه‌های عمیق و ناخودآگاه در شکل‌گیری این اختلالات نقش داشته باشند. این روش با تمرکز بر کشف تعارض‌های درونی، تجربه‌های سرکوب‌ شده دوران کودکی و الگوهای رفتاری تکرارشونده، به فرد کمک می‌کند که منشا مشکلات روانی‌اش را بهتر بشناسد. 

در مواردی مانند اختلال شخصیت مرزی، افسردگی مزمن، اضطراب طولانی‌ مدت یا وسواس‌های فکری، روانکاوی، با ایجاد بینش و خودآگاهی، به تدریج باعث کاهش علائم و بهبود کیفیت زندگی فرد می‌شود. هرچند این فرآیند زمان‌بر است، اما بسیاری از بیماران بعد از گذشت دوره درمان، به ثبات روانی عمیق‌تر و ارتباط بهتر با خود و دیگران دست پیدا می‌کنند.

محدودیت‌ها و چالش‌های روانکاوی

روانکاوی با وجود عمق و تاثیرگذاری بالا، محدودیت‌ها و چالش‌های خاص خود را دارد که باعث می‌شود برای همه افراد یا در هر شرایطی مناسب نباشد. یکی از مهم‌ترین چالش‌ها، طولانی بودن دوره درمان است. جلسات روانکاوی، چند بار در هفته و در بازه زمانی چند ماه تا چند سال ادامه دارند، که برای برخی افراد طاقت‌فرسا یا از نظر زمانی و مالی دشوار می‌باشد.

چالش دیگر، نیاز به انگیزه بالا و تعهد درمان‌جو است. فرد باید آمادگی رویارویی با بخش‌های ناخودآگاه، خاطرات دردناک یا احساسات سرکوب‌ شده را داشته باشد، که گاهی فرآیندی دشوار و حتی آزار دهنده است. همچنین، تفسیرهای روانکاو می‌تواند ذهنی باشد و همیشه راه‌حل مشخص و فوری ارائه نمی‌دهد، موضوعی که برای افراد با انتظارات درمانی سریع، ناامید کننده باشد.

در برخی موارد،، روانکاوی برای اختلالات روانی شدید یا بحران‌های حاد مناسب نیست و روش‌های درمانی ساختار مندتر مانند دارو درمانی یا درمان شناختی و رفتاری اثربخشی بیشتری دارند. به همین دلیل، انتخاب روانکاوی باید با ارزیابی دقیق و تحت نظر متخصص انجام شود.

سخن آخر

روانکاوی را می‌توان راهی برای کشف ریشه‌های پنهان افکار، احساسات و رفتارها دانست. مسیری که شاید آسان و کوتاه نباشد، اما منجر به تحولی عمیق و پایدار در زندگی فرد می‌شود. این روش درمانی با تمرکز بر ناخودآگاه، گذشته و تجربه‌های فراموش‌ شده، به فرد کمک می‌کند خود واقعی‌اش را بهتر بشناسد و از بند الگوهای ناهوشیار رهایی یابد. اگرچه روانکاوی برای همه مناسب نیست، اما برای بسیاری، آغاز یک سفر درونی ارزشمند و شفابخش است که راهی تازه به سوی آرامش و رشد شخصی می‌گشاید.