شیزوفرنی و درمان آن
شیزوفرنی که به آن اسکیزوفرنی هم گفته میشود یک بیماری روانی جدی میباشد که میتواند بر تفکر، احساسات، روابط و تصمیم گیریهای بیمار تاثیرگذار باشد. تقریباُ هیچ درمان قطعی برای بیماری شیزوفرنی وجود ندارد و درمان بر مدیریت علائم مبتنی میباشد. در برخی موارد لازم است بیمار تا آخر عمر دارو مصرف نماید. سایر درمانها عبارتند از روان درمانی به همراه حمایت عاطفی خانواده و دوستان.
در ادامه به توضیحات بیشتری در مورد این بیماری و راههای درمان آن میپردازیم.
Contents
شیزوفرنی چیست؟
شیزوفرنی یک اختلال مغزی مزمن میباشد که منجر به هذیان، توهم، اختلال در گفتار، مشکل در تفکر و عدم انگیزه میشود. شیزوفرنی به معنی چند شخصیتی بودن نمیباشد و افراد مبتلا به این بیماری نسبت به افراد عادی خطرناکتر نمیباشند. برخلاف باور عمومی بیشتر افراد مبتلا به شیزوفرنی که تحت درمان قرار دارند بدون مشکل خاصی با خانوادهی خود زندگی مینمایند و تعاملات اجتماعی خوبی دارند.
علائم افراد مبتلا به شیزوفرنی
بیماری با دورههای متفاوتی همراه میباشد. زمانی که بیمار در دورهی فعال بیماری قرار دارد ممکن است علائم زیر بروز نماید:
- روان پریشی: مجموعهای از علائم که منجر به اختلال در تشخیص واقعیت از خیال میشود. بیماران مبتلا به شیزوفرنی در زمانی که دچار روان پریشی هستند ممکن است در یک دوره کوتاه دچار اختلال در افکار و ادراک شوند و نتوانند واقعیت را از خیال تشخیص دهند. در واقع پردازش اطلاعات مغزی آنها با اختلال مواجه میشود.
- هذیان و باورهای نادرست: به عنوان مثال بیمار ممکن است فکر کند توسط فرد یا گروهی مورد آسیب و آزار قرار گرفته است یا همواره تحت کنترل و یا نظارت فرد و یا افرادی قرار دارد.
- توهم: توهم در شنیدن، دیدن، بوییدن، چشیدن و یا احساس چیزهایی که وجود ندارد. شنیدن صداهای غیرواقعی شایعترین اختلال در شیزوفرنی میباشد.
- گفتار آشفته: صحبتهایی که هیچ گونه ارتباطی با یکدیگر ندارند و یا تغییر موضوع که ممکن است متناسب با موضوع گفتار نباشد. گاهی اوقات شدت علائم به حدی بالا میباشد که افراد نمیتوانند یک گفتگوی مناسب با مخاطب داشته باشند.
- حرکات رفتاری نامناسب: حرکات مکرر، حرکات غیرطبیعی، رفتار بیهدف، حماقتهای کودکانه غیرقابل پیش بینی و سایر رفتارهایی که میتواند در زندگی روزمرهی بیماران اختلال ایجاد نماید.
- کاهش تمایل به شرکت در فعالیتهای گروهی و تماسهای اجتماعی
شدت و مدت دورهها در بیماران مختلف متفاوت میباشد. شدت علائم با افزایش سن معمولاً کاهش مییابد. عدم مصرف داروها، مصرف الکل، مواد مخدر و یا قرار گرفتن در موقعیتهای استرس زا منجر به شدت بروز علائم میشود.
کمتر از 1 درصد مردم ممکن است به این بیماری مبتلا شوند. میزان شیوع درخانمها و آقایان به یک میزان میباشد اما شروع علائم در آقایان ممکن است زودتر بروز نماید.
درمان بیماری شیزوفرنی
همان طور که پیشتر اشاره شد درمان قطعی برای این بیماری وجود ندارد اما با برخی روشهای درمانی میتوان شدت علائم را تحت کنترل داشت. برخی از درمانهای رایج جهت کنترل علائم بیماری عبارتند از:
روان درمانی
- درمانهای شناختی رفتاری: در این روش درمانی روانشناس یا روانپزشک به بیمار کمک مینماید تا هرگونه افکار و یا رفتار منفی که منجر به سخت شدن زندگی روزانه میشود را شناسایی و تغییر دهد به عنوان مثال:
- مقابله با علائم روان پریشی مانند شنیدن صداها
- کاهش استرس جهت جلوگیری از شدت یافتن علائم
- کنترل عوارض ناشی از داروها
- درمان اضطراب اجتماعی و یا افسردگی که میتواند منجر به بدتر شدن بیماری شود.
- درمان افکار ریشه دار: بر اساس برخی از تحقیقات شیزوفرنی به دلیل تروماهایی که در سنین کودکی وارد شده است ایجاد میشود، در این موارد روانشناس به بیمار کمک مینماید تا ریشهی افکار یا ناخودآگاه خود را درک نماید. هدف ریشه کن کردن علائم نمیباشد بلکه با درک آنها میتوان افکار بیماریزا را شناسایی کرد و شدت علائم را بهبود داد.
دارو درمانی
برخی از داروها میتوانند به کاهش علائم بیماری کمک نمایند. انتخاب نوع دارو و دوز مورد استفاده با توجه به نظر روانپزشک باید باشد. در صورتی که هرگونه عارضهی جانبی ناشی از مصرف دارو ایجاد شود باید به پزشک خود اطلاع دهید.
در برخی دورههای بیماری ممکن است بیش از یک نوع دارو تجویز شود و گاهی اوقات ممکن است داروها به طور کامل عوض شوند. هرگونه قطع مصرف دارو و یا کاهش دوز مصرفی میتواند منجر به تشدید علائم و طولانی شدن دورههای بیماری شود.
در تمام مراحل درمان حمایت خانواده و دوستان میتواند به بیماران کمک نماید تا دورههای بیماری را بهتر کنترل نمایند بنابراین لازم است خانواده و دوستان دورههای بیماری را شناخته و از علائم آن آگاه باشند.
با اینکه در حال حاضر هیچ گونه درمان قطعی جهت بیماری شیزوفرنی وجود ندارد اما با مطالعات ژنتیک، انجام تحقیقات بر روی رفتار بیماران و استفاده از تصویربرداریهای پیشرفته پزشکی جهت بررسی ساختار و عملکرد مغز در افراد سالم و افراد مبتلا به بیماری شیزوفرنی رویکردهای نوینی در جهت درمان این بیماری در دست اجرا میباشد.
